Ing. Avni Dervishi në tryezën e nivelit të lartë: Kullat, aset strategjik dhe shtylla e identitetit territorial!
Për të gjithë ata që besojnë se trashëgimia kulturore mund të kthehet në motor zhvillimi, mesazhi nga tryeza e nivelit të lartë “Qeverisje Lokale për Zhvillim të Qëndrueshëm” ishte i qartë: rijetëzimi i kullave të Hasit nuk është vetëm një domosdoshmëri për ruajtjen e memories, por një mundësi konkrete për rritjen e turizmit të qëndrueshëm dhe gjallërimin ekonomik të kësaj krahine.
Në këtë tryezë të organizuar nga Shoqata Kulturore Atdhetare “Hasi” dhe Diaspora Hasjane, u prezantua një qasje e re zhvillimore për Bashkinë Has, e cila vë në qendër rijetëzimin e kullave karakteristike të zonës. Prezantuesi, Ing. Avni Dervishi, ekspert në hartimin dhe zbatimin e projekteve kombëtare dhe ndërkombëtare (BE), ish-Kryetar i Entit Rregullator të Ujit të RSH (2008–2016) dhe drejtues projektesh infrastrukturore brenda dhe jashtë vendit, theksoi se kullat e Hasit janë shumë më tepër se monumente kulture – ato përbëjnë identitetin e gjallë të territorit.
PSE RIJETËZIMI, DHE PSE PIKËRISHT TANI?
Në prezantimin e tij me titull “Rijetëzimi i kullave të Hasit – Turizëm i qëndrueshëm dhe roli i Bashkisë Has”, Dervishi evidentoi një realitet shqetësues: degradimi i kullave, mungesa e investimeve, migrimi i popullsisë dhe infrastruktura turistike e kufizuar po e mbajnë të papërdorur një potencial të jashtëzakonshëm.
Has-i ka një dendësi monumentesh kulturore rrallë të hasur në Shqipëri – kulla të Kurpalëve, Mus Hasnit, Mand e Hate Ferizollit, Selim Kovaçit, Man Çelës, Selman Dautit, Ibrahim Sadikut, Adem Pavdejës, Ibrahim Gjonit, Bajram Ukes, Selim Sadri Rrahmanit e të tjerë. Por kjo pasuri, sipas tij, mbetet e pashfrytëzuar pa një qeverisje lokale të dedikuar dhe pa lidhjen e këtyre objekteve në itinerare turistike.
“Territori i Hasit nuk është vetëm administrativ – ai është i ndërtuar mbi forma të dallueshme jetese dhe ndërtimi. Rijetëzimi i kullave do të thotë rikthimi i tyre në funksionin e gjallë turistik, kulturor dhe ekonomik,” – u shpreh Dervishi para pjesëmarrësve.
Çfarë parashikon qasja e re?
Prezantimi i Dervishit u mbështet në Planin Zhvillimor të Bashkisë Has dhe parashikon:
- Krijimin e itinerareve turistike që lidhin kullat kryesore të Hasit me ofertën rajonale;
- Zhvillimin e agroturizmit dhe ekoturizmit përmes bujtinave tradicionale;
- Mbështetjen e investimeve lokale dhe të diasporës për restaurimin e kullave;
- Promovimin e identitetit lokal si avantazh konkurrues në turizmin kulturor.
Një nga thekset kryesore ishte se centralizimi administrativ shpesh redukton vëmendjen ndaj territoreve me karakter specifik, ndaj roli i Bashkisë Has është kyç: nga planifikimi dhe politikat e zhvillimit, te partneritetet për fonde dhe promovimi turistik.
Ndikimet e pritshme: nga turizmi te punësimi lokale
Sipas skenarit të paraqitur, rijetëzimi i kullave do të sjellë:
- Rritje të turizmit kulturor dhe historik;
- Punësim lokal (guidë, bujtina, artizanat, shërbime);
- Zhvillim ekonomik të qëndrueshëm;
- Ruajtje të trashëgimisë dhe forcim të memories kulturore;
- Rritje të identitetit territorial dhe krenarisë lokale.
“Kullat e Hasit mund të krijojnë itinerare turistike unike në Ballkan. Ruajtja e tyre nuk është luks, por domosdoshmëri për të ardhmen e kësaj krahine,” – u tha në tryezë.
Roli i Bashkisë Has dhe mesazhi për institucionet
Tryeza e nivelit të lartë nënvizoi se Bashkia Has ka rol kyç në këtë proces: duke planifikuar, mbrojtur trashëgiminë, tërhequr fonde dhe ndërtuar partneritete me diasporën dhe donatorët ndërkombëtarë.
Në përfundim, Ing. Avni Dervishi la të qartë se rijetëzimi i kullave nuk është vetëm një projekt kulturor, por një strategji zhvillimi – dhe se koha për të vepruar është tani.
Ky artikull u përgatit në bazë të prezantimit të mbajtur nga Ing. Avni Dervishi në tryezën “Qeverisje Lokale për Zhvillim të Qëndrueshëm”, organizuar nga Shoqata Kulturore Atdhetare “Hasi” dhe Diaspora Hasjane.
