Nga çiftelia dhe sharkia të mësuara në fëmijëri, te skenat e festivaleve folklorike brenda dhe jashtë trojeve shqiptare; rrugëtimi i rapsodit nga Golaj që sot punon për t’ua përcjellë traditën brezave të rinj
Në Golaj të Hasit, aty ku kënga popullore, tingujt e instrumenteve tradicionale dhe rrëfimet historike kanë qenë pjesë e jetës së përditshme, nisi edhe rrugëtimi artistik i Përparim Bratit. I lindur më 14 prill 1971, ai e lidhi që në moshë të hershme jetën e tij me muzikën folklorike dhe, prej më shumë se tri dekadash, ka vijuar ta mbajë gjallë këtë traditë si këngëtar, rapsod dhe instrumentist.
Brati tregon për “Diasporën Hasjane” se kontaktet e para me muzikën tradicionale i pati gjatë viteve të shkollës në vendlindje, ku nisi të mësonte çiftelinë dhe sharkinë. Në koncertet e shkollës ishte pjesë e grupit artistik, duke kënduar dhe shoqëruar interpretimet me instrumentet tradicionale.
Pas përfundimit të shkollës së mesme, ai nisi të mësonte edhe fizarmonikën. Pjesëmarrja në ahengje familjare dhe veprimtari të ndryshme muzikore do të bëhej një tjetër hap në rrugëtimin e tij artistik. Në atë periudhë krijoi edhe grupin e tij muzikor, ku ishte njëkohësisht këngëtar dhe instrumentist.
Një tjetër kapitull i rëndësishëm në këtë rrugëtim ishte angazhimi i tij në Ansamblin “Pjetër Bogdani”, si këngëtar dhe instrumentist. Për Bratin, folklori nuk ishte thjesht një pasion, por një pjesë e identitetit kulturor të vendlindjes, të cilin ai do ta ndiqte përgjatë gjithë jetës.
NGA GOLAJ DREJT SKENAVE TË FOLKLORIT
Viti 1988 shënon, sipas rrëfimit të vetë Bratit, një pikënisje të rëndësishme në veprimtarinë e tij artistike. Që prej atij viti, ai ka marrë pjesë në festivale dhe veprimtari folklorike në qytete të ndryshme të Shqipërisë, ndër to Gjirokastra, Berati, Lezha dhe Lushnja, si këngëtar dhe instrumentist shoqërues.
Rrugëtimi i tij nuk është kufizuar vetëm brenda Shqipërisë. Brati ka qenë pjesë e aktiviteteve dhe koncerteve folklorike edhe jashtë vendit, duke përfaqësuar këngën dhe traditën shqiptare në vende të ndryshme të Evropës dhe më gjerë.
Në këtë rrugëtim, një vend të veçantë zënë aktivitetet folklorike në trojet shqiptare, veçanërisht në Kosovë. Për më shumë se dy dekada e gjysmë, ai është lidhur me festivalin “Hasi Jehon”, si pjesëmarrës, rapsod dhe drejtues i orkestrës.
Për Bratin, “Hasi Jehon” është një hapësirë ku kënga, instrumentet tradicionale, kostumet dhe kujtesa kulturore e trevave shqiptare takohen dhe përcillen nga një brez te tjetri.
Pjesëmarrja e tij në këtë festival është shoqëruar ndër vite edhe me vlerësime artistike, përfshirë çmime si rapsod. Ai vijon të jetë pjesë e aktiviteteve të festivalit dhe të angazhohet në drejtimin e orkestrës.
KËNGA SI KUJTESË DHE IDENTITET
Repertori i Përparim Bratit është i lidhur me këngën rapsodike, folklorike, historike dhe patriotike. Përmes saj përcillen ngjarje, figura, histori dhe motive që kanë mbijetuar ndër breza.
Bashkëpunimet me rapsodë dhe instrumentistë të tjerë kanë qenë pjesë e rëndësishme e veprimtarisë së tij. Një prej bashkëpunëtorëve të tij është edhe Hamit Kastrati, me të cilin ka interpretuar dhe publikuar këngë të ndryshme folklorike e rapsodike.
Vetë Brati thotë se gjatë karrierës së tij ka interpretuar rreth 500 këngë. Një repertor i tillë përbën jo vetëm një pasuri personale artistike, por edhe një pjesë të trashëgimisë muzikore që lidhet me Hasin dhe me traditën e këngës popullore shqiptare.
Në këngët e tij, historia dhe folklori ndërthuren. Rapsodia nuk shërben vetëm për të argëtuar, por edhe për të ruajtur kujtesën kolektive dhe për të përcjellë te brezat e rinj histori e vlera që kanë formësuar identitetin e kësaj treve.
NGA SKENA TE BREZI I RI
Një nga dimensionet më të rëndësishme të veprimtarisë së Përparim Bratit sot është puna me fëmijët dhe të rinjtë.
Sipas tij, aktualisht rreth 30 nxënës, të moshave nga 6 deri në 15 vjeç, mësojnë pranë tij instrumente të ndryshme tradicionale, ndër to çiftelinë, sharkinë, fyellin dhe defin.
Qëllimi është i qartë: të krijohen breza të rinj që do të mund ta vazhdojnë traditën folklorike të Hasit.
Puna me fëmijët është për Bratin një mënyrë për ta kthyer përvojën e grumbulluar gjatë dekadave në një trashëgimi të gjallë. Ai nuk dëshiron që instrumentet tradicionale të mbeten vetëm në kujtesën e brezave të vjetër, por që ato të vazhdojnë të tingëllojnë në duart e fëmijëve.
Krahas nxënësve, ai vijon të jetë i angazhuar edhe në grupin folklorik të Hasit, ku, sipas të dhënave të tij, marrin pjesë rreth 50 anëtarë, nga mosha 10 deri në 80 vjeç. Një grup i tillë përfaqëson një mozaik brezash, ku përvoja e më të mëdhenjve ndërthuret me energjinë dhe talentin e të rinjve.
Një formim i lidhur me historinë
Përtej muzikës dhe folklorit, Përparim Brati ka përfunduar arsimin e lartë në degën Histori-Gjeografi. Ky formim akademik i ka dhënë një tjetër dimension lidhjes së tij me historinë, kulturën dhe trashëgiminë e vendlindjes.
Interesi për historinë dhe traditën shfaqet edhe në repertorin e tij, ku një pjesë e rëndësishme zënë këngët me karakter historik e patriotik.
Ndërkohë, ai vijon aktivitetin muzikor edhe në dasma, ahengje dhe veprimtari të ndryshme me grupin e tij.
NJË JETË MES KËNGËS DHE TRASHËGIMISË
Nga fëmijëria në Golaj, kur mësoi tingujt e parë të çiftelisë dhe sharkisë, deri te skenat e festivaleve folklorike në Shqipëri, Kosovë dhe më gjerë, rrugëtimi i Përparim Bratit është i lidhur ngushtë me muzikën tradicionale shqiptare.
Ai ka kaluar nga roli i nxënësit që mësonte instrumentet e para, te këngëtari, instrumentisti, rapsodi, drejtuesi i orkestrës dhe, sot, te mësuesi i brezave të rinj.
Në këtë rrugëtim, folklori i Hasit ka qenë boshti që e ka shoqëruar ndër vite. Çiftelia, sharkia, fyelli dhe kënga janë bërë pjesë e një misioni më të gjerë: ruajtjes së një trashëgimie që nuk mund të jetojë vetëm në arkiva, por duhet të vazhdojë të dëgjohet, të mësohet dhe të këndohet.
Përparim Brati e ka zgjedhur këtë rrugë që herët. Dhe sot, pas dekadash në skenë, ai nuk mjaftohet vetëm me të kënduarit e këngëve të trashëguara. Ai përpiqet t’ua mësojë ato të tjerëve.
Sepse për të, folklori nuk është vetëm e shkuara.
Është një trashëgimi që duhet të vazhdojë të jetojë.
