Të shtunën, më 21 mars 2026, në orën 11:00, në sallën “Balsha” të Hotel Tirana International, do të mbahet aktiviteti i organizuar nga Shoqata Kulturore Atdhetare “Hasi” dhe Diaspora Hasjane, me temë qendrore “Vetëqeverisje lokale për zhvillim të qëndrueshëm”. Ky takim pritet të mbledhë përfaqësues të diasporës, intelektualë, ekspertë të fushave të ndryshme, përfaqësues të trupit diplomatik dhe organizatave ndërkombëtare, si dhe qytetarë të interesuar për të ardhmen e rajonit të Hasit.
Aktiviteti fillon në orën 11:00 me regjistrimin e pjesëmarrësve, i ndjekur nga hapja zyrtare dhe fjala e moderatorit, i cili do të prezantojë të ftuarit dhe qëllimin e këtij takimi. Në fjalën përshëndetëse, organizatorët do të theksojnë rëndësinë e këtij debati në kuadër të reformës territoriale dhe nevojën për një qasje gjithëpërfshirëse ndaj zhvillimit vendor.
Një nga temat kryesore që do të trajtohet është roli i diasporës në zhvillimin ekonomik dhe social të Bashkisë Has, duke evidentuar kontributin e komunitetit hasjan jashtë kufijve dhe potencialin e bashkëpunimit ndërkufitar. Një tjetër dimension i rëndësishëm është ruajtja e kohezionit kulturor dhe identitar midis Hasit të Shqipërisë dhe atij të Kosovës, duke theksuar nevojën për politika që mbështesin trashëgiminë e përbashkët.
Një moment i veçantë i takimit do të jetë interpretimi i pjesëve nga Eposi i Kreshnikëve, që i jep aktivitetit një ngjyresë të thellë kulturore dhe lidh të kaluarën historike me sfidat e së tashmes.
Programi vijon me kumtesat e studiuesve dhe ekspertëve, të cilët do të trajtojnë çështje të ndryshme që lidhen me të ardhmen e Hasit. Do të diskutohet rëndësia e vetëqeverisjes vendore për zhvillimin e qëndrueshëm të zonës, duke u mbështetur në eksperienca konkrete të qeverisjes rajonale dhe vendore.
Një tjetër temë qendrore është identiteti, rrënjët dhe e ardhmja e Hasit, duke analizuar lidhjet historike dhe kulturore që e karakterizojnë këtë rajon. Gjithashtu, do të trajtohet mundësia e rijetëzimit të kullave të Hasit si potencial për zhvillimin e turizmit të qëndrueshëm, duke vënë theksin te nevoja për investime dhe strategji afatgjata që nxisin ekonominë vendore pa cenuar trashëgiminë.
Në aspektin ligjor dhe administrativ, do të analizohet Karta Evropiane e Autonomisë Vendore dhe pasojat e mundshme të cënimit të statusit të Bashkisë Has në kuadër të reformës territoriale. Një vëmendje e veçantë do t’i kushtohet të dhënave të censusit 2023, duke bërë një analizë krahasuese mbi popullsinë, kapacitetet njerëzore dhe potencialin zhvillimor të zonës, për të sqaruar keqkuptimet dhe për të dhënë një pasqyrë reale të realitetit hasjan.
Në vijim, priten fjalimet e përfaqësuesve të reformës territoriale, të cilët do të ndajnë pikëpamjet e tyre mbi procesin dhe ndikimin e tij në bashkitë e vogla si ajo e Hasit. Gjithashtu, do të ketë përshëndetje nga përfaqësues të trupit diplomatik të akredituar në Shqipëri dhe nga organizata ndërkombëtare që ndjekin çështjet e migracionit dhe zhvillimit vendor.
Pas diskutimeve të hapura dhe kontributeve nga pjesëmarrësit, do të nxirren konkluzionet e këtij takimi, të cilat do të përmbledhin shqetësimet, propozimet dhe vizionin e përbashkët për të ardhmen e Hasit. Në përfundim, të pranishmit do të kenë mundësinë të vizitojnë ekspozitën “Kruma/Hasi – qendër e Prefekturës Kosova”, e cila sjell një pasqyrë të pasur të historisë dhe trashëgimisë kulturore të zonës.
Ky aktivitet synon të nxisë dialogun konstruktiv midis institucioneve, ekspertëve dhe diasporës për të ardhmen e qëndrueshme të Hasit, duke e konsideruar atë pjesë të pandarë dhe të rëndësishme të zhvillimit rajonal e kombëtar. Nëpërmjet këtij takimi, organizatorët kërkojnë të sjellin në vëmendje nevojën për politika të drejta dhe gjithëpërfshirëse që respektojnë identitetin, kulturën dhe të drejtën e komuniteteve për vetëqeverisje dhe zhvillim të qëndrueshëm.
